Kyym.ru

2026 сыл Нам улууһугар "Дьиэ кэргэн экэниэмикэтин" сылынан биллэриллэн турар. Бу күннэргэ тыа сирин олохтоохторо хайдах дьаһанан, үлэлээн-хамсаан олороллорун билсэбин. Бүгүҥҥү кэпсэтэр дьоруойум - Хатыҥ Арыы нэһилиэгин олохтооҕо Сергей Дьяконов тэлгэһэтигэр ыалдьыттыыбын. Сергей тыа сиригэр түргэнник ситэр салаа (скороспелая отрасль) хайысхатынан, ол эбэтэр кылгас кэм иһигэр эт эбэтэр дьиэ кыылларын, көтөрдөрүн иитиинэн дьарыктанар. Ол курдук, кини хаһаайыстыбатыгар бааллар - бройлер кууруссалар, индюктар, кустар, хаастар, кроликтар уонна коза. Саас эрдэ хас даҕаны коза оҕолорун, чоппуускалары о.д.а. атыылаабыт. Ол туһунан Сергейдиин кэпсэтиини "Кыым" хаһыат балаһатыгар ааҕаарыҥ.

Нам улууһун Хатыҥ Арыы ветеринарнай лечебница ветеринар быраастара Николай Дьяконов уонна Галина Евстафьева Хатыҥ Арыы, Граф биэрэгин уонна Кыһыл дэриэбинэтин нэһилиэнньэлээх пууннарынан хаһаайыстыбалары кэрийэ сылдьан былааннааммыт профилактика үлэтин күннэтэ ыыталлар. Бу сырыыга кинилэр ньирэйдэргэ быһыы оҥоро сылдьалларыгар түбэһэн кэпсэппит тэттик видеобун көрүҥ!

Нам улууһун дэриэбинэлэринэн айан-сырыы саҕаланна. Тыа сирин-олоҕун сырдатар интэриэһинэй репортажтар, интервьюлар баар буолуохтара. Бастакы репортаж сүрүн тиэмэтэ - сүөһүлэр ханна мэччийэ сылдьалларын, кэтээн көрөр "трекер" тэрил туһунан буолуоҕа. Ол аата тугуй? Бу сүөһү моонньугар иилиллэр компактнай тэрил буолар. Төлөпүөҥҥэ анал сыһыарыы нөҥүө сүөһү, сылгы ханнык хайысханан мэччийэ сылдьалларын көрдөрөр "өйдөөх" тэрил. Тыа сиригэр ынахтар бириэмэтигэр ыамнарыгар кэлбэккэ эрэйдииллэрэ баар суол. Маннык түгэҥҥэ көмөҕө кэлэр - билиҥҥи кэм интэриэһинэй тэрилэ - трекер. Ол туһунан бу биидьийэҕэ кэпсэнэр. Тускутугар туһаныҥ!🙏 Икки балаһанан матырыйаалы "Кыым" хаһыат от ыйын 24 күнүнээҕи нүөмэригэр ааҕаарыҥ.

От ыйын 14 күнүгэр туох буолбут эбитий? 🇮🇶 Ираак — Өрөбөлүүссүйэ күнэ 🇫🇷 Франция — Бастилияны ылыы күнэ (1789). Бу бырааһынньык дьиҥнээх аата Дойду күнэ (фр. La Fête Nationale). 1880 сыллаахтан (түбэлтэ биир сылыгар) дойдуну сомоҕолоору бэлиэтиир буолбуттара. Бастилияны ылыыны бэйэтин, дьиҥэр, французтар сорохторо туох да суолтата суох хаан тохтубут быһылаанынан ааҕаллар 🇸🇪 Швеция — Кронпринцесса Виктория төрөөбүт күнэ — Швеция былааҕын күнэ 🔸 Соҕуруу Осетия — Эйэһит күнэ [1] (1992). 🔹 1700 — Москуба саарыстыбатын уонна Осман импиэрийэтин ыккардыгар Константинополь эйэлээх сөбүлэҥэ түһэрсиллибит. Бу сөбүлэҥ ахсыс ыстатыйатынан Арассыыйа Кырыым хааныгар сыл ахсын төлүүр түһээнин төлөөбөт буолбут. Бу эдэр Бүөтүр I ыраахтааҕы бастакы бөдөҥ ситиһиитэ этэ. Бу туһунан устуоруйа учуобунньуктарыгар суруйбаттар, оччотооҕуга диэри түһээн төлүү олорбуттарыттан кыбысталлар, ол эрээри сорох дьон этэринэн, Бүөтүр ыраахтааҕыны бу иһин оччоттон баччааҥҥа диэри өрө туталлар, "Дьобуруопаҕа түннүк кэрдибитэ" иккис күөҥҥэ турар. 🔹 1789 — Францияҕа  өрөбөлүүссүйэ кэмигэр өр сылларга хаайыы буолан турбут кириэппэһи Бастилияны ылбыттар. Бу хаайыы өрө турбут дьоҥҥо хоруол былааһын бэлиэтэ этэ. Сарсыныгар Бастилияны урусхаллыырга уураахтаабыттара. Турбут сирэ билигин Париж биир болуоссата буолан турар, онно туристары хайаан да илдьэллэр. 🔹 1897 — Арассыыйа импиэрийэтигэр баскыһыанньа өрөбүл күнүнэн биллэриллибит. 🔹 1899 — Верхоянскайга мунньах түмүгэр почта арыйар буолбуттар. 🔹 1907 — Урукку истиилинэн  от ыйын 1 күнүгэр Саха сирин аан бастакы легальнай демокрааттыы хаһыата «Якутский край» тахсыбыт. Бу нүөмэр иһинэн сахалыы салаа бэчээттэммит. Онно "От ыйын 1 күнэ" диэн бастаах билиҥҥи чинчийээччилэр "Сахатытыы манифеһа" диэн ааттыыр ыстатыйалара, ону тэҥэ суут туһунан сахалыы матырыйаал уонна сахалыы хаһыат тахсыахтааҕын туһунан сахалыы биллэрии тахсыбыттар. 🔹 1917 ▫️Финляндия автономияны биллэрбит. ▫️Быстах кэм бырабыыталыстыбата Украина автономиятын туһунан декларацияны ылыммыт. 🔹 1939 ▫️Саха АССР НКВД-та көмүс бырамыысыланнаһын тэрийээччи Вольдемар Бертины утары дьыаланы тохтоппут. Түөрт ый хаайыыга сыппыт Бертин буруйа дакаастамматаҕынан босхоломмут. ▫️Магадаан бөһүөлэгэ куорат буолбут. 🔹 1943 — Кыһыл Знамя хутор анныгар буолбут кыргыһыыга Намтан төрүттээх лейтенант  Василий Кайгородов  взвода өстөөх тааҥкалара хаста да кимэн киириилэрин тохтоппут, 4 тааҥканы урусхаллаабыт. 🔹 1956 — ССРС Үрдүкү Сэбиэтэ судаарыстыбаннай биэнсийэ туһунан сокуону ылыммыт. 🔹 1995 — Саха сиригэр Арассыыйа бырабыытылалыстыбатын бэрэстээтэлэ Виктор Черномырдин икки күннээх сырыыта саҕаламмыт. Бу сылдьан Михаил Николаев АЛРОСА-ны приватизациялыыр эрдэтин туһунан санаатын өйөөбүт. 🔹 Бүгүн ахтыллар дьон:  Төрөөбүттэр: ▫️1932 — Ньурбаҕа  Юрий Прокопьев, 1982 сыллаахтан 1991 сыллаахха диэри Саха АССР-ы салайбыт ССКП Саха сиринээҕи обкуомун бастакы сэкиритээрэ, СӨ норуотун хаһаайыстыбатын үтүөлээх үлэһитэ, судаарыстыба уонна уопсастыба диэйэтэлэ, филология билимин хандьыдаата (2003 өлбүт) ▫️1939 — Л. Р. Боронкина, Саха АССР үтүөлээх бырааһа. ▫️1945 — Иван Степанов, саха оператын артыыһа, баас, РФ народнай артыыһа, РСФСР үтүөлээх артыыһа, Ойуунускай аатынан Ил бириэмийэтин лауреата. Өлбүттэр: ▫️1704 — ыраахтааҕы Алексей Михайлович кыыһа царевна Софья Алексеевна Романова, 1682—1689 сылларга Петр уонна Иван кыра саастаах царевичтарга регент. ▫️1968 — Нуучча суруйааччыта  Константин Паустовскай. Нуучча тылыгар омук тыла-өһө туттулларын өлөрдүү абааһы көрөрө. ▫️1997 — Николай Абыйчанин  (13.05.1925 төр.) — суруйааччы, суруналыыс. 1944 сыллаахха бултуу сылдьан таастан охтон бастакы группалаах инбэлиит буолбута, 1949 сыллаахха ыарахан ыарыыга ылларан аҥаар хараҕын сүтэрбитэ, истибэт буолбута, ол эрээри эр санаатын булгуруппакка кырдьыар диэри суруналыыстаабыта, суруйааччы буолбута. 🔹 Манна сиһилии көр. Төһө сэҥээрдиҥ? 🕊 – урут истибэтэхпин аахтым 🔥 – урут истибиппин санаатым 👍🏻 – сэргээн аахтым 🤔 – суох Биики Халандаар | Сурут

✅"Руслан Шипков тырааныспары гааска көһөрүөххэ диэн 20тэн тахса сыл, мэнэрийбэтэ эрэ быһыылаах. Быйыл ыам ыйыгар Тыа хаһаайыстыбатын министиэристибэтигэр оробуочай бөлөх тэрийбиттэр, т/х тиэхиньикэтин гааска көһөрүүгэ, ол кэнниттэн биирдэ да кэпсэтэ иликтэр диэн кэпсиир. Гаас сыаната (сжатай) 7 солк - 1000 куб.м., ДТ киэнэ - 100 солк. Саатар ону өйдөөбөттөр, диир. Гаас бэйэбит гиэнэ. Билигин сорох тэрилтэлэр массыыналарын госсубсидията да суох гааска көһөрөн эрэллэр" (соцситимнэртэн). Былырыын баччаларга "Тыа сирэ - мин дойдум" диэн форумҥа Р.Ю. Шипков тыл этиитин элбэх киһи сэҥээрэ истибитэ. Быйыл кэнники сабыытыйаларынан сибээстээн, элбэх киһи ону санаан кэллэ. Р.Ю. Шипковы кытта кэпсэтиини кэлэр "Кыымҥа" ааҕаарыҥ. Тоҕо бу бэртээхэй идиэйэ, этии өйөммөт? Дьэ, ол өйдөммөт.

Үөһээ Бүлүү улууһун Боотулуу нэһилиэгэ улуус кииниттэн 12 көс хоту сытар нэһилиэк. Ааспыт нэдиэлэ бүтэһигэр нэһилиэк тэриллибитэ 255 сылынан –  үбүлүөйдээх ыһыаҕы ыстылар. Үбүлүөйдээх ыһыахха ыраахтан-чугастан ыалдьыттар мустаннар, оһуокайы оройуттан туттулар. Саамай үөрэ, сэргии көрбүтүм – оскуола оҕолоро, ыччат дьон оһуокайга олус көхтөөхтөр эбит. Бу биллэн турар үөрдэр. Кэскиллэрбит – ыччат дьоммут саха култууратыгар, духобунаска чугастарын кэрэһэлиир.   “Сэбиэскэй былаас саамай туругура сылдьыбыт кэмигэр 60-с сыллартан диэххэ сөбө дуу, ол кэмнээҕи дьон дьоллоох, үчүгэй олоҕу олорон кэллибит. Билигин даҕаны олох иэдэйдибит диэбэппит эрээри, мөлтөөн, таҥнары түһэн иһэр курдукпут. Сайдан эрэбит диэн эрэл кыыма, үрдүк үтүө санаа суох. Сэбиэскэй олох саҕана “Олохпут тубустар тупсуо” диэн эрэл санаанан олорбут буоллахпытына, билигин ол суох. Ол эрэн, “эһиннибит-быһынныбыт” диир эмиэ кэрэгэй. Кэскиллээҕи, үчүгэйи, үтүөнү, олохпут эрэ тубустун диэн санаалаахпыт” – диэн Боотулуу нэһилиэгин бочуоттаах олохтооҕо, сыана бэтэрээнэ, байаанньыт, оһуокайдьыт, олоҥхоһут Василий ВАСИЛЬЕВ кэпсииригэр истэҕин. Ол туһунан матырыйаалы “Кыым” хаһыат от ыйын 16 күнүнээҕи нүөмэригэр ааҕыҥ.

"Сайыҥҥы түүн" диэн бэрт кэрэ ааттаах концертнай шоу-программа Үөһээ Бүлүү Боотулуутугар от ыйын 3 күнүгэр нэһилиэк төрүттэммитэ 255 сылыгар анаммыт үбүлүөйдээх ыһыах чэрчитинэн буолан ааста. Күүстээх куолаһынан өрөспүүбүлүкэ дьонун-сэргэтин сэҥээриитин ылбыт, олохтоох ырыаһыт Михаил СПИРИДОНОВ ырыаһыт доҕотторун түмтэ. Ол курдук бииртэн биир хатыламмат куоластаах - өрөспүүбүлүкэҕэ киэҥник биллэр ырыалардаах мелодист, СӨ култууратын уонна үөрэҕириитин туйгуна Иван Иванов, элбэх ырыа куонкурустарын кыайыылааҕа, ырыаһыт Ариан Федоров, Семен Васильев уонна СӨ култууратын туйгуна Любовь Баишева ылбаҕай ырыаларын олохтоохторго бэлэхтээтилэр. "Талааннар норуоттан тахсаллар" диэн бэргэн этии кинилэргэ анаммытын итэҕэйэҕин. https://kyym.ru/sonunnar/kultura/5839-mikhail-spiridonov-dyl-am-ba-ar-saa-yrbytym-kenne-yrya-yt-o-oruo

Я побывала в гостях в узбекском селе Аккурган (Бахмальский район, Джизакская область), у семьи Дильшода. Глава семьи — сельский учитель начальных классов, его жена — заботливая домохозяйка, а растут у них трое ребятишек. Но главное, что меня поразило, — это их хозяйство. Дильшод с гордостью показывает 70 соток сада, где созревают яблоки, абрикосы, сливы и другие фрукты. Кроме того, они держат подсобное хозяйство: разводят коров и баранов. Семья полностью обеспечивает себя мясом и молоком. "Всё выращиваем и производим сами", — с гордостью говорит Дильшод. И это не просто слова, а образ жизни, который вызывает искреннее уважение.

Республика Узбекистан, Джизакская область, Бахмальский район, село Кирк. Каждый вторник работает скотный рынок. Собираются здесь жители близлежащих сёл для того, чтобы продавать и покупать баранов, коров, лошадей, коз и других крупных рогатых животных. Барана продают от 1 000 000 сумов ( 6000 руб.), лошадей — от 9 000 000 сумов (~55 000 руб.). Рынок начинает работать рано утром с 6–7 утра и активен до обеда, так как в жару животных стараются не держать подолгу. Это не просто торговая площадка, а место общения чабанов и фермеров. Здесь можно не только купить скот, но и обменяться новостями, узнать цены в соседних районах. Село Кирк находится в горной местности (Бахмальский район знаменит своими лесами и родниками), поэтому часть животных пригоняют из отдалённых кишлаков прямо по пастбищным тропам. Указанные здесь цены (1 млн сумов за барана и 9 млн за лошадь) — минимальные. Хороший племенной баран может стоить 2–3 млн сумов (12 000 - 18000 руб.), а рабочая или скаковая лошадь — до 15–20 млн сумов и выше (91 000 - 122 000 руб).

Көрбүөччү, эмчит Бүөтүр ЧАХОВ – БОЙУОТ аата кэнники сылларга дьон-сэргэ тылыттан түспэт. Киниэхэ сылдьыан, тылын-өһүн истиэн баҕарааччы кэмэ кэрдиитэ суох элбэх уонна барыта “этэрбэс араадьыйатын” нөҥүө. “Көрүүлэнэрбэр элбэх күүспүн-уохпун барыыбын. Кырдьыгынан эттэххэ, сылайабын. Ардыгар кулгаахпар ким эрэ кэлэн сипсийэрин курдук саҥа иһиллэр – таабырын курдук этэллэр, таайтаран да этэллэр, сэрэйэр да күүс быһыытынан киириэн, хартыына курдук харахпар көстөн да кэлиэн сөп. Сороҕор түүлбүнэн-биппиннэн кэлээри гыммыт киһини эрдэттэн билэбин. Киһи кыһалҕата араас. Доруобуйатыттан саҕалаан, күннээҕи олоҕун-дьаһаҕын кыһалҕатыгар тиийэ. Балаһыанньа уустугуруоҕуттан ыал арахсыыта элбээтэ. Кэргэннии сыһыан чааһыгар ыйытыктардаах эдэр дьон кэлэрэ үгүс. Сүтүктээхтэр, үлэ чааһыгар мунаахсыйааччылар да бааллар. Ол эрэн сүрүннээн ыаллыы дьон бэйэлэрин икки ардыларыгар сыһыан кыһалҕатынан элбэхтик кэлэр буоллулар. Уонна биллэн турар, доруобуйа, эмтэнии кыһалҕатынан. Уйулҕа өттүнэн ыһыллыы үгүс. Ол курдук, тус олоххо мунаахсыйыылар, онтон сааһылынаары-дьаарыстанаары, ыһыллыыттан-тууйуллууттан босхолоноору кэлэллэр. БОЙУОТттуун кэпсэтиини “Кыым” хаһыат от ыйын 9 күнүнээҕи нүөмэригэр ааҕыҥ.